Chiều Vỹ Dạ

......

....

HAI NGƯỜI CHÁU

..

TÁC GIẢ: TÔN NỮ TRI TÚC

..

Chiều Vỹ Dạ thật êm đềm, người buôn bán gánh hàng về sau buổi chợ, mấy chú mục đồng lững thững dắt trâu về chuồng, từng toán học trò trường Thế Dạ đi bên nhau cười cười nói nói trên quãng đường về.

..

Tôn Nữ Ngộ Khê ra đón chúng tôi ở đầu làng, tay khum khum che miệng nói nhỏ với cả bọn một tin mới toanh nóng hổi: "Có một anh Bắc kỳ lạ hoắc tới ở làng mình, các chị ơi." Tôi nhanh nhẩu điều tra lý lịch thì biết anh đó tên Trọng Hiếu, quê nội ở Hà nội, quê ngoại ở Huế, học lớp đệ Nhất Khải Định, hơn mỗi đứa chúng tôi ba tuổi.  Điều thích thú bất ngờ là Hiếu phải gọi tôi bằng dì vì mẹ Hiếu là con gái của bác tôi.  Thoạt nhìn, thấy Hiếu nhu mì làm sao!  Từ Bắc mới vào Trung còn lạ lùng bỡ ngỡ vì chưa quen biết ai nên Hiếu phải đạp xe mỗi ngày lên chơi với mụ dì nho nhỏ ...

..

Bác tôi có một vườn ổi, thứ ổi vỏ xanh ruột hồng, khi chín ngọt lịm, ăn mà mê luôn!  Tôi thường đến thăm bác, lân la hỏi chuyện gần xa, rồi cuối cùng xin leo lên cây ổi, nhưng cả trăm lần như một, lần nào bác cũng tự tay lấy khèo hái cho tôi vài ba trái, còn thì bác để dành bán lấy tiền mua cau trầu.  Từ ngày có cháu Hiếu về, tôi được ăn ổi đến no say.  Bác tôi không ngờ đã nuôi ong tay áo.  Bác thường than phiền với Hiếu: "Có đứa nào vào vườn bẻ trộm hết ổi của bà ngoại rồi, cháu ơi!"

..

Một hôm Hiếu đến tìm tôi, mặt hầm hầm tức giận:

-  Dì nói với mấy người bạn của dì từ nay đừng phá tôi nữa.  Con gái Huế đi một mình thì ẻo lả như lướt gió lướt mây, vậy mà khi đi ba hoặc bốn người thì như bầy giặc, phá phách vàng trời!

Tôi hỏi:

-  Có chuyện chi rứa?  Đứa mô dám chọc Hiếu?

-  Tức mình quá, có cái xe đạp bị đứt dây thắng mấy ngày nay chưa có tiền sửa, phải chờ đầu tháng lãnh mandat, thành thử đi xe đạp phải thắng bằng chân.  Đi đường sợ tông nhầm người ta muốn chết.  Mỗi lần thấy mấy cô xa xa là đằng này lo bấm chuông leng keng để các cô tránh vô lề đường.  Mọi ngày vẫn thế có sao đâu.  Hôm qua chẳng hiểu sao các cô trở chứng, chờ cho xe mình sắp qua mặt thì dăng ra đi hàng ngang làm Hiếu thắng không kịp nên té nhào chụp ếch.  Sách vở rơi tung tóe, áo quần bê bết bùn đất.  Vậy mà các cô có vẻ thích chí, ôm nhau cười khúc khích nữa chứ!

Tôi xúi dại:

-  Lần sau Hiếu cứ tông xe vô chúng nó cho té lăn chiên đổ đèn cho bỏ ghét.

Hiếu thật thà:

-  Xe mình không có thắng, đi tới đâu cũng là lỗi ở mình.

Tôi lên giọng kẻ cả:

-  Thôi Hiếu yên tâm đi, ngày mai dì bắt tụi nó xin lỗi Hiếu.  Mà đứa nào phá?  Hiếu có nhớ mặt biết tên không?

-  Thì bầy con gái Vỹ Dạ chứ còn ai vào đây: Diệu Tiên, Diệu Uyển, Lê Ẩn, Hỷ Khương.

Tôi không nhịn được cười vì tụi nó là bồ ruột của tôi.  Bỗng dưng tôi nổi hứng muốn về hùa với các bạn để trêu Hiếu.  Tôi so vai rụt cổ làm bộ sợ hãi:

-  Trời ơi, tưởng ai chứ mấy đứa nớ chưởng lực cao siêu lắm.  Dì không dám mô.

Rồi hai dì cháu cùng phá ra cười.  Tiếng cười trong vắt như thủy tinh ngày ấy vẫn còn vang mãi trong tiềm thức tôi, âm vang rộn ràng tưởng chừng như bất tận.

..

*

*  *

Người cháu thứ hai - tên Vĩnh Quý -  gọi tôi bằng cô cũng có nhiều kỷ niệm đáng nhớ.  Ranh giới nhà Quý và nhà tôi là hàng rào bông cẩn.  Hai cô cháu rủ nhau khoét một lỗ hổng dưới hàng cây bằng lỗ chó chui để qua lại cho tiện, khỏi phải đi vòng ngõ trước mất công.

..

Vườn nhà Quý có cây dâu đất trái chua lè, ai nếm cũng rùng mình, vậy mà tôi cũng không tha, ăn non từ thuở trái dâu chưa tượng hột.  Cây dâu này thật đặc biệt vì dưới gốc lúc nào cũng có khoảng vài chục con sâu róm lông xù, hai con mắt thao láo đen ngòm như con ma kẹ.  Tôi phải bẻ que gắp từng con ném xuống vũng sình rồi mới dám leo lên.

Những lần cô cháu cãi lộn, Vĩnh Quý thường nói xấc: "Tại cô ăn dâu nhà tui nhiều quá cho nên chừ giọng cô the thé chua lè giống như trái dâu non."

Tôi với hắn xung khắc nhiều vấn đề, tuy vậy vẫn thường xuyên chơi với nhau.  Có lần tôi đi phố mua hàng may áo Tết bị hắn chê: "Màu áo chi mà xấu hoắc!", hoặc khi tôi đọc những bài thơ mới, hắn kêu: "Lời thơ chi mà vô duyên òm!"  Hắn mê đồ cổ, càng cổ hắn càng quý hóa nâng niu.  Hắn mê hát bộ và thường ngâm nga bài Nam Ai tựa đề "HuyềnTrân Công Chúa", vừa ca vừa lim dim hai mắt:

..

Nước non ngàn dặm ra đi

Mối tình chi

Mượn màu son phấn đền nợ Ô Ly

Đắng cay vì đang độ xuân thì

Số lao đao hay vì duyên nợ gì?

Má hồng da tuyết, cũng liều như

hoa tàn trăng khuyết ...

..

Rồi Quý tự khen: "Hay thật là hay!"  Bài hát cũng dễ hiểu, nhưng vốn sẵn có ý tưởng chống đối trong đầu nên tôi nói khích cho bỏ ghét: "Bài hát nói chi tau không hiểu mô tê chi cả!"

..

Sách truyện của tôi là  Nắng Trong Vườn, Hoàng Hôn Thắm, Phấn Thông Vàng, Bướm Trắng, Hồn Bướm Mơ Tiên.  Sách của Quý là Tây Du Ký, Phi Lạc Sang Tàu, Tiêu Sơn Tráng Sĩ, Tam Quốc Chí, Thủy Hử.  Đầu óc Quý chứa đầy chữ Nho và văn thơ cổ.  Có lần hai cô cháu đến nhà cụ Ưng Bình Thúc Giạ, chui vào vườn định bẻ trộm hoa ngọc lan, nhưng chưa hái được hoa thì đã thấy cụ đứng đó rồi.  Thấy tay cụ cầm một cuốn thơ Đường, Quý bèn tán gẫu rồi xin dịch thử vài câu:

..

Quân tri thiếp hữu phu

Tặng thiếp song minh châu

Cảm quân triền miên ý

Hệ tạ hồng la nhu

..

Quý dịch là:

Chàng hay em có chồng rồi

Thương em chàng tặng một đôi ngọc lành.

Thương chàng không biết bao tình

Em đeo trong áo lót mình màu sen.

..

Ưng Bình Thúc Giạ tiên sinh khen ngợi thằng bé nhỏ tuổi tài cao.  Cụ đặt cho nó bút hiệu Trúc Hiên, tức là cây trúc mọc ở mé hiên nhà.  Chờ cho Vĩnh Quý trèo lên cây ngọc lan, cụ cúi xuống nói nhỏ với tôi rằng: "Bài thơ khi nãy của Ngô Tất Tố dịch chứ không phải của nó."  Sợ tôi cười chọc quê Vĩnh Quý, cụ lắc đầu ra dấu bảo tôi im.

...

Thành thật mà nói, môn Việt văn Vĩnh Quý giỏi hơn tôi nhiều.  Nhờ nó "gà" cho tôi làm bài ở nhà nên những bài giảng văn, bài thuyết trình của tôi xuất sắc hẳn.  Có điều tôi ghét nó dễ sợ vì nó hay canh chừng tôi, cấm tôi cười toe toét ngoài đường hay ngồi chòm hỏm ăn hàng giữa chợ.  Tôi ra đường không đội nón là nó xách nón chạy theo: "Cô ơi, làm ơn đội nón che bớt cái mặt cho có vẻ e lệ thẹn thùng một chút, chứ đi đầu trần để cái mặt chơ hớ ngó thiệt vô duyên."  Có mấy anh học trò lớp lớn muốn ve vãn làm quen với tôi là hắn sứng sộ khiến họ phát ngán phải bỏ đi.

..

Một lần, Thu, bạn tôi, có tập nhạc mới, tôi muốn mượn về nhà chép nhưng Thu nói: "Tập nhạc ni của anh mình, mình phải về hỏi lại đã.  Nếu được, chiều nay mình mang lại."  Chiều hôm ấy Thu không đến mà ông anh của Thu mang tập nhạc đến tận nhà cho tôi mượn.  Tôi giật mình vì ông anh của Thu chính là anh chàng vẫn đứng ở Đập Đá nhìn tôi đi học mỗi ngày.  Tôi hồi hộp cảm động trong lúc anh chàng ngập ngừng lúng túng:

-  Thu nhờ tôi mang tập nhạc đến.

-  Dạ

-  Tôi không ngờ ở Vỹ Dạ nhà nào cũng có hoa phong lan.  Hoa đẹp quá.

-  Dạ

-  Thu nhờ tôi hỏi ... chủ nhật này cô có đi biển Thuận An với nó không?  Bọn chúng tôi định đi chơi biển một ngày.  Nếu có cô cùng đi thì vui biết mấy.  Mong cô nhận lời.

..

Câu chuyện đến đó thì Trúc Hiên Vĩnh Quý lù lù chạy ra: "Cô ơi, bà gọi cô tề."  Tôi đành lí nhí mấy câu cảm ơn rồi xin cáo lui.  Tôi vừa quay lưng đi vào trong thì Vĩnh Quý chạy theo cười hích hích: "Cô ơi, không có ai kêu cô cả.  Cháu giả bộ đó."  Tôi nổi sùng chụp ngay cuốn tự điển ném vào hắn:

-  Mi ác lắm, răng không để tau nói chuyện lâu lâu một chút?

-  Trời ơi!  Thiên thần hiện trên mây có một phút mà cô hiện đến hai phút là quá nhiều rồi.  Còn kêu ca chi  nữa!

Tôi tiếc rẻ:

-  Anh chàng có duyên quá!

-  Duyên chi mà duyên.  Hắn trán ngắn, lưỡng quyền nhỏ, tướng sát thê rõ ràng.  Cháu ngắm cho cô không được rồi đa!

Tôi cay cú gào to:

-  Chắc tau phải dọn nhà đi ở chỗ khác chứ ở gần mi e tau thành gái già ở quá mất thôi!

-  Cô ni lãng xẹt, ăn nói chi tào lao rứa!  Cô còn trẻ lo chi cho thêm phiên hè!  Thôi học đi cô ơi, mùa thi sắp tới rồi đó.  Nếu cô còn giận thì tay cháu đây, muốn ngắt véo mấy cái thì cứ ngắt đi!  À quên, có hai câu thơ cháu mới làm tặng cô đây:

Cô ơi, cô dễ thương nhất đời

Mà cô đa sự, đến thợ trời cũng phải thua.

...

Thấy đứa cháu khuyên nhủ chân thành, tôi cũng cảm động, nguôi cơn giận.

..

Thi đậu phổ thông xong, tôi ghi danh học trường Khải Định, hiệu trưởng là thầy Nguyễn văn Hai.  Lớp đệ Tứ B1 trường Đồng Khánh có tất cả 40 nữ sinh, trong số đó có 37 người đầu óc tỉnh táo, thông minh sáng suốt, ghi danh vào các ban Toán, Lý Hóa, Vạn Vật.  Còn lại ba đứa lãng tử, cười khóc thất thường, chọn ban Văn Chương-Sinh Ngữ, đó là Bùi thị Bích Hà, Nguyễn thị Túy Hồng và tôi.  Bầy con gái còn ríu ra ríu rít bên nhau trong sân trường Khải Định một thời gian ngắn ngủi vài ba năm nữa để rồi sau đó mỗi đứa bay đi một phương trời xa lạ...

..

Dù đến nay với bao nhiêu năm tháng chồng chất lên tuổi đời, dù xa cách Huế hàng ngàn vạn dặm, đối với tôi những kỷ niệm dễ thương của thời thơ ấu ở Huế đã trở thành một ngôi nhà thân yêu mà tâm hồn tôi luôn luôn muốn tìm về...

..

Tác giả: Tôn Nữ Tri Túc

..

Trương Mỹ-Vân (ĐK 67) sưu tầm

....

ĐÊM TÀN BẾN NGỰ
Nhạc: Dương Thiệu Tước
Tiếng hát: Ngọc Hạ

...

..

mưa Huế

..
thơ Diễm-Không-Xưa:
..

..

MƯA HUẾ

..

Phố Huế giờ chừ có đang mưa?
Sợi buồn có phủ cố đô xưa,
Giọt sầu có vương tà áo tím, 
Cửa Thuận có bay chiếc lá thừa ?

..

Mưa chiều xứ Huế đan mộng mơ
Hôn nhẹ nón ai gởi hẹn hò
Nụ cười thẹn thùng ngây thơ nớ
Cho người viễn xứ cả trời thơ

..

"Viễn xứ" những khi cơn mưa dài
Ngập dòng sông nhớ ... nhớ thương ai
Dìu chiếc thuyền mơ về thôn Vỹ
Chở vài giọt tình ướt bờ vai

..

Mưa gợi tiếng hò trên sông Hương
Vẽ cầu Tràng Tiền mấy nhịp vương
Trong mưa Huế nhạt nhoà xa vắng
Mà răng nên thơ, răng dễ thương !

...

Hôm ni trời buồn trời nhỏ mưa

Chút tình cho Huế lại đong đưa

..

DKX

..

..

... 

MỘNG MƠ

 ....

Nồi cơm của Khổng Tử

.

.....

...

CHUYỆN NỒI CƠM CỦA KHỔNG TỬ

.

Một lần Khổng Tử dẫn học trò đi du thuyết từ Lỗ sang Tề. Trong đám học trò đi với Khổng Tử có Nhan Hồi và Tử Lộ là hai học trò yêu của Khổng Tử

Trong thời Đông Chu, chiến tranh liên miên, các nước chư hầu loạn lạc, dân chúng phiêu bạt điêu linh, lầm than đói khổ … Thầy trò Khổng Tử cũng lâm vào cảnh rau cháo cầm hơi và cũng có nhiều ngày phải nhịn đói, nhịn khát. Tuy vậy, không một ai kêu than, thoái chí; tất cả đều quyết tâm theo thầy đến cùng.
May mắn thay, ngày đầu tiên đến đất Tề, có một nhà hào phú từ lâu đã nghe danh Khổng Tử, nên đem biếu thầy trò một ít gạo … Khổng Tử liền phân công Tử Lộ dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau, còn Nhan Hồi thì đảm nhận việc thổi cơm.

Tại sao Khổng Tử lại giao cho Nhan Hồi – một đệ tử đạo cao đức trọng mà Khổng Tử đã đặt nhiều kỳ vọng nhất – phần việc nấu cơm? Bởi lẽ, trong hoàn cảnh đói kém, phân công cho Nhan Hồi việc bếp núc là hợp lý nhất.

.

Sau khi Tử Lộ dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau, Nhan Hồi thổi cơm ở nhà bếp, Khổng Tử nằm đọc sách ở nhà trên, đối diện với nhà bếp, cách một cái sân nhỏ.

Đang đọc sách bỗng nghe một tiếng “cộp” từ nhà bếp vọng lên, Khổng Tử ngừng đọc, liếc mắt nhìn xuống … thấy Nhan Hồi từ từ mở vung, lấy đũa xới cơm cho vào tay và nắm lại từng nắm nhỏ … Xong, Nhan Hồi đậy vung lại, liếc mắt nhìn chung quanh … rồi từ từ đưa cơm lên miệng.

.

Hành động của Nhan Hồi không lọt qua đôi mắt của vị thầy tôn kính. Khổng Tử thở dài … ngửa mặt lên trời mà than rằng: “Chao ôi! Học trò nhất của ta mà lại đi ăn vụng thầy, vụng bạn, đốn mạt như thế này ư? Chao ôi! Bao nhiêu kỳ vọng ta đặt vào nó thế là tan thành mây khói!”

Sau đó, Tử Lộ cùng các môn sinh khác mang rau về … Nhan Hồi lại luộc rau … Khổng Tử vẫn nằm im đau khổ.

.

Một lát sau rau chín. Nhan Hồi và Tử Lộ dọn cơm lên nhà trên; tất cả các môn sinh chắp tay mời Khổng Tử xơi cơm.

Khổng Tử ngồi dậy và nói rằng: “Các con ơi! Chúng ta đi từ đất Lỗ sang Tề đường xa vạn dặm, thầy rất mừng vì trong hoàn cảnh loạn lạc, dãi nắng dầm mưa, đói khổ như thế này mà các con vẫn giữ được tấm lòng trong sạch, các con vẫn yêu thương đùm bọc nhau, các con vẫn một dạ theo thầy, trải qua bao nhiêu chặng đường đói cơm, khát nước …

Hôm nay, ngày đầu tiên đến đất Tề, may mắn làm sao thầy trò ta lại có được bữa cơm. Bữa com đầu tiên trên đất Tề làm thầy chạnh lòng nhớ đến quê hương nước Lỗ. Thầy nhớ đến cha mẹ thầy … cho nên thầy muốn xới một bát cơm để cúng cha mẹ thầy, các con bảo có nên chăng?

Trừ Nhan Hồi đứng im, còn các môn sinh đều chắp tay thưa: “Dạ thưa thầy, nên ạ!”

Khổng Tử lại nói: “Nhưng không biết nồi cơm này có sạch hay không?”

Tất cả học trò không rõ ý Khổng Tử muốn nói gì nên ngơ ngác nhìn nhau. Lúc bấy giờ Nhan Hồi liền chắp tay thưa: “Dạ thưa thầy, nồi cơm này không được sạch.”

Khổng Tử hỏi: “Tại sao?”

Nhan Hồi thưa: “Khi cơm chín con mở vung ra xem thử cơm đã chín đều chưa, chẳng may một cơn gió tràn vào, bồ hóng và bụi trên nhà rơi xuống làm bẩn cả nồi cơm. Con đã nhanh tay đậy vung lại nhưng không kịp. Sau đó con liền xới lớp cơm bẩn ra, định vứt đi … nhưng lại nghĩ: cơm thì ít, anh em lại đông, nếu bỏ lớp cơm bẩn này thì vô hình trung làm mất một phần ăn, anh em hẳn phải ăn ít lại. Vì thế cho nên con đã mạn phép thầy và tất cả anh em, ăn trước phần cơm bẩn ấy, còn phần cơm sạch để dâng thầy và tất cả anh em …

Thưa thầy, như vậy là hôm nay con đã ăn cơm rồi … bây giờ, con xin phép không ăn cơm nữa, con chỉ ăn phần rau. Và … thưa thầy, nồi cơm đã ăn trước thì không nên cúng nữa ạ!

.

Nghe Nhan Hồi nói xong, Khổng Tử ngửa mặt lên trời mà than rằng: “Chao ôi! Thế ra trên đời này có những việc chính mắt mình trông thấy rành rành mà vẫn không hiểu được đúng sự thật! Chao ôi! Suýt tí nữa là Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ!”

..

(N T sưu tầm)

tranh thơ Như Quê 3

TRANH THƠ 3 của ĐOÀN NHƯ QUÊ (ĐK67, B4, C1)

.

...

...ÁO LỤA VÀNG

(tranh Như Quê)..

...

TRĂNG THƯỢNG TUẦN

(tranh Như Quê)

"Bến nước Bao Vinh.  

Trăng thượng tuần buông xuống khoảng không gian yên lặng. Một nụ cười yên lặng."

...

...

XUÂN MUỘN

..

Buổi sớm mai

Hoa dại nở ven đường

Đón sương sớm một ngày xuân muộn,

Sen hé nụ hồ Hoàng thành đón hạ,

Nước lặng lờ soi bóng thành xưa !

Buổi sớm mai tợ buổi sớm qua

Ta đi tìm một thời quá vãng.

Hoàng cung ơi, ngai vàng vắng bóng,

Ngự uyển buồn trông ngóng gót hồng nhan,

Cung tần mỹ nữ giai nhân

Ngô đồng mấy bận buồn vươn thu hoài

Đường nội thành cây xanh bóng rủ

Dấu chân phai vạn buổi đến trường

Quên rồi lối cũ tơ vươn

Xin ai gieo hạt ươm mầm duyên thơ

Ta đi lại

Những nẻo đường xưa

Mà lòng thổn thức như vừa hôm qua. 

..

thơ Như Quê

..

* Bạn ơi, Huế những ngày này, mới có tháng hai thôi mà dường như mùa xuân sắp đi qua, những nụ sen bắt đầu nhú lên trong hồ, báo hiệu đầu mùa hạ...

Và bạn ơi, bạn có biết không ? Cây Ngô đồng được xem là cây quý tộc, Huế mình chỉ còn vài cây thôi, vài cây trong Hoàng thành, một cây trước Cửa Ngăn, một cây trong Phú văn Lâu. Cây Ngô đồng nở hoa vào đầu mùa thu, đẹp lắm. Hẳn các nàng cung nữ cứ mỗi độ thu về, nhìn ngắm cây ngô đồng lại nở hoa, biết mình thêm một tuổi....

Và bạn ơi, ngày xưa đi học, bạn có "kẻ" đi theo không?...

ĐOÀN NHƯ QUÊ  ĐK67

Mười Ngu

.. ..

THƠ TRÀO PHÚNG:.

....

MƯỜI NGU

....

Một ngu yêu gái nhà giàu,

Ăn chơi quá trớn theo hầu cực thân.

Hai ngu yêu gái trẻ măng,

Suốt ngày vòi vĩnh lăng nhăng bực mình.

Ba ngu yêu gái minh tinh,

Cặp bồ tứ xứ chung tình bao lâu?

Bốn ngu yêu gái học cao,

Nói năng hống hách cái đầu muốn điên.

Năm ngu yêu gái chức quyền,

Ra oai hạch sách mất duyên nhu mì.

Sáu ngu yêu gái ca nhi,

Nửa đêm cần vợ, vợ thì đang ca.

Bảy ngu yêu gái đã già,

Chị em kết nghĩa... người ta tưởng lầm.

Tám ngu yêu gái... bà chằng,

Thân hình bầm dập, ngựa vằn cũng thua.

Chín ngu yêu gái chanh chua,

Chửi la, chỉ muốn vào chùa làm tăng.

Mười ngu yêu gái mỹ nhân,

Suốt ngày lo sợ nàng thăng... vì tiền.

Khi yêu mong được nên duyên,

Yêu ngu chỉ chuốc thêm phiền vào thân.

..

Tác giả:  Vô Danh

...

Trương Mỹ-Vân (ĐK67)  sưu tầm.

Hương Mùa Thu

......

..

BÚT KÝ CỦA TÔN NỮ QUỲNH DIÊU (ĐK 71)

...

HƯƠNG MÙA THU               

..

Thương tặng TH. H. ---   TNQD

..

Hôm nay thấy tờ lịch Quê Hương ghi tiết Lập Thu, tự nhiên tui nhớ đến Hương Mùa Thu, con bạn vàng của tui- nhìn thấy nó là thấy cả một mùa Thu lãng đãng khói sương của Huế đô cổ kính, bình yên thuở nào.
..
Cứ tưởng là không bao giờ được gặp lại nó, nhưng không ngờ, sau những năm dài xa cách, chiến tranh bùng nổ, cuộc sống đổi thay.  Một buổi tối, tình cờ điện thoại reo, nhấc lên, thì chao ơi, té ra là nó, làm tui mừng quýnh. Nghe tiếng nó trong phone cũng còn nhí nha, nhí nhảnh như năm nào với chiếc áo laine màu hột gà và hai đuôi tóc lí lắc, nghịch ngợm.  Thôi thì đủ thứ trên trời, dưới đất, những chuyện từ mấy chục năm về trước đều được nhắc tới, rồi cười, rồi nước mắt rơi làm cho tui như sống lại với thời áo trắng thơ ngây.
..
Hương Mùa Thu là con bạn hiền lành, tánh tình chân thật, dễ thương.   Mỗi lần về thăm nó, nó chăm sóc tui chu đáo, lo cho tui tỉ mỉ.  Cũng vậy, những lúc nó lên tui chơi, khi về ra cửa tiễn chân nó, mạ tui lại rưng rưng nước mắt, mạ nói với tui :  "Răng lạ, mỗi lần hắn ra về là mạ thấy bùi ngùi trong bụng ".  Nhờ gặp lại nó mà tui mới nhớ tới lớp học ngày xưa, lớp 12C1 trường Đồng Khánh.  Có những kỷ niệm tưởng đã quên lãng từ lâu nhưng không ngờ nó vẫn còn nằm một góc nào đó của ký ức.
..
Hồi đó, tui ngồi sau nó một bàn, dĩ nhiên trong lớp học, học trò không được phép nói chuyện, trong giờ học mà nghe có tiếng xì xào là có chuyện liền.  Vì vậy nếu không được nói bằng miệng thì tụi tui "nói bằng tay", đó là cách xé từng miếng giấy nhỏ, viết vội vài giòng rồi chuyền lên, chuyền xuống, chuyền qua, chuyền lại.  Nội dung mấy tấm giấy đó thì ôi thôi, muôn hình vạn trạng, chẳng hạn như "ê, tau buồn ngủ quá, có me cam thảo hay ô mai cho xin một hột" hoặc "mi có 5$ bạc quắn không cho tau mượn mua bánh mì, kẻo sáng nay đi học quên xin tiền mạ" , hay là "ê thằng bồ con L. đẹp trai lắm, mi chộ chưa?"  Thế là tụi hắn cứ chuyền tay nhau coi lén, vậy mà không thầy cô mô biết được.  Lâu lâu Hương Mùa Thu lại còn làm thơ tặng tui nữa chứ, nó còn thêm một câu "vì mi mà tau viết bài thơ ni" làm cho tui cảm động muốn...chết.  Có bữa nọ, giờ Lý của thầy T., HMT ném cho tui mẫu giấy "tuần sau tau đem P. đến ra mắt tụi bây", tui viết lại "mi cho hắn mặc đồ gì?" nó đáp "con khỉ, thì mặc đồ thường chứ đồ gì nữa".  Tui bảo "trình diện tau là phải veston và cravater đàng hoàng à nghe, đặc biệt giày phải là botte de saut nghe mi".  Con T V ngồi bên chen vào "bậy nà, mặc veston với short mới đúng điệu".  Thế là tui vẽ ra một anh chàng trên thì veston, cravate, dưới thì short và botte de saut, miệng cười tươi như hoa hướng dương.  Tấm giấy nhỏ được chuyền từ tay đứa nầy đến đứa kia.  Con N. coi xong, phán "ôi, người hùng trông thật tuyệt vời", con M. níu lại "cho tau coi với".  Và tiếng rúc rích cười như vết dầu loang bắt đầu lan ra làm thầy T. phải "suỵt suỵt, mấy chị dưới đó cười chi rứa, nghe giảng bài nì".  Chiều hôm ấy, trên đường đạp xe về nhà, cứ nghĩ đến là tui cười nghiêng ngã, làm mấy tên bên Quốc Học cứ dòm tui, chắc tưởng tui...
..
Bạn tui thì đứa nào cũng dễ thương, đẹp người, đẹp nết, đối với bạn bè với cả tấm lòng.  Hôm giờ Tân Đại số của thầy Ph. (may mà ban C chỉ có mỗi tuần một giờ), thầy đang giảng bài Tập hợp, xong thầy cho một ví dụ về tập hợp.  Thầy bảo " tập hợp những học sinh không mang huy hiệu trong lớp nầy ", rồi thầy hỏi "ai không có huy hiệu mời đứng lên và đi ra khỏi lớp ".  Có một số tự giác đứng lên, ngay cả T N là cô bạn rất hiền và học giỏi nhất lớp cũng phải ra ngoài vì không mang huy hiệu.  Hôm đó tui cũng quên huy hiệu, lúc nớ chỉ còn khoảng 15 phút nữa là hết giờ, tui nhớ man mán câu " làm chính trị là phải lì " vậy thì " làm học trò ban C học Tân Đại số cũng phải... lì", và thế là tui quyết định ngồi lì lại.  Trong bụng tui cũng run, lỡ thầy Ph. bắt được thì chết.  Tui nghĩ mấy ông thầy sao "ác" quá, còn có mấy phút nữa thôi mà cũng không tha.  Cứ thử tưởng tượng mùa Đông ở Huế lạnh thấu xương, đang ở trong lớp ấm áp mà phải ra ngoài đứng thì còn gì khổ bằng.  Vả lại tui mà ra ngoài đứng lỡ con em họ "cọp nâu" đi ngang thấy, tưởng tui quậy phá gì nên mới bị phạt thì còn gì là đời tui nữa ( vì dưới mắt "cọp nâu" tui là một đứa con gái Huế đoan trang, hiền thục mà ).  Nhớ tới HMT, tui khều nó " H. tau không có huy hiệu, mi có dư không cho tau mượn".  Nó quay xuống bảo, " mi ngồi yên đó đi, con khỉ ".  Xong nó kéo con L. và TK. ngồi hai bên nó, xích gần lại, nhướng người lên, như ba Ông Hộ Pháp che cho tui và thế là tui thoát nạn. Sau "tai nạn" nầy rồi, tui giận "cọp nâu" cả tháng.  Chả là mỗi lần tui đi ra ngoài, "cọp nâu" cứ thích tui mặc áo dài đồng phục hơn là những bộ áo khác.  Một bữa nọ, một ông bạn "cọp nâu" (người miền Nam), trêu tui "nhỏ ơi, bộ nhỏ sợ đi lạc, hổng biết đường dzìa rồi má kiếm hổng ra hay sao mà đi đâu nhỏ cũng phải mang bảng tên dzậy nhỏ,"  làm tui tức ghê gớm.  Thế là từ đó, mỗi lần đi đâu với "cọp nâu" , tui cũng phải tháo huy hiệu ra, cho nên mới xảy ra chuyện.  Sau đó, tui luôn "xơ cua" vài cái trong cặp để phòng sau này có đứa nào quên tui cho nó mượn.  Tụi tui hay mượn tên nhau, gắn lên áo, đố mấy thầy cô biết được.
..
Cái đầu tui bây giờ chẳng khác gì một cuốn phim.  Một buổi chiều, cũng mùa Đông, làm như những gì xảy ra ở 12C1 đều có duyên với mùa Đông thì phải.  Giờ Vạn Vật của thầy B. Đ.- ông thầy có đôi mắt ướt, đẹp buồn như mắt con gái.  Nói thật, ban C mà phải học mấy môn Vạn Vật, Toán, Lý Hóa, lại gặp một đứa dốt Toán như tui thì thấy toàn phiền não.  Những cái đầu của ban C chỉ để suy tư mấy bài Triết học Tâm lý như " Đam mê, Xu hướng, Hạnh phúc và Khổ đau..." hoặc để sáng tác những "siêu tác phẩm" để đời, tâm hồn thì lúc nào cũng lơ lững với gió với mây, đâu có thì giờ ngồi tụng như dân ban A.  Vì vậy mà mấy môn học đó tụi tui "đâu dám học kỹ", chỉ lướt qua những gì cần thiết thôi. 
..
Hôm đó thầy cho bài thi, trong mấy câu hỏi có câu "hãy vẽ lại hình bán cầu não".  Ôi thôi, chết cả lũ, có đứa nào học đâu mà vẽ với vời.  May thay, có người nào đó cần gặp thầy nên thầy phải ra ngoài tiếp chuyện.  Trước khi ra thầy còn dặn với lại "mấy chị làm bài đàng hoàng nghe", tụi tui dạ thật lớn.  Chuyến này Thần Tiên giáng hạ cứu tụi tui.  Thế là mạnh đứa nào đứa nấy hỏi.  Tui kêu con N. ơi ới  " N. ơi, cái não tau vẽ giống như củ khoai từ mới luộc, mi cho tau copy với ".  Nó la tui "con khỉ, cái miệng mi như cái mỏ bể, giờ phút ni mà mi còn giỡn được".  Nói vậy chứ nó cũng còn thương tui, nó kiếm đâu được cái hình vẽ đó và cho cả bàn làm... họa sĩ đồ.  Tụi nó chỉ đồ một nét là xong, đẹp y như trong sách.  Còn tui xui mà lại hên ( đã nói tui ăn ở hiền lành nên luôn luôn có Phật Bà gia hộ ), hôm ấy cây viết tui tự nhiên hết mực, quýnh quá, tui lấy đại cây viết chì đồ tới đồ lui đến ba, bốn lần cho chắc ăn, rồi nộp bài.  Nhìn qua, nhìn lại, tui thấy não đứa nào cũng một đường sắt nét thật đẹp, chỉ mình não tui hết giống khoai từ, bây giờ lại giống củ khoai lang, nhưng mà chuông reng hết giờ, no choice.  Tui ra về mà lòng cứ ấm ức.  Nhưng mà ... " Trời bất dung gian " lúc phát bài thầy B. Đ. gọi tên, các chị sau đây ......., lên bảng vẽ lại hình bán cầu não cho tui coi.  Thế là các mụ lục tục thay nhau lên vẽ lại, làm sao vẽ được.  Thầy B. Đ. bảo " cái não mà mấy chị vẽ chỉ một nét, đẹp và giống nhau như vậy, rứa là chỉ có copy thôi ".   Vậy là chỉ có mình tui thoát nạn, hú hồn.  Hôm đó tui nhớ ra "ở đời không có gì toàn hay là bất toàn" cả.  Sau buổi học, tụi nó chỉ chỏ tui " con ni là người các mệ với thầy nên thầy binh ".  Tui lên giọng "các mệ" liền  "Mô Phật, bây nói rứa là tội cho thầy, để mệ cho bây coi, cái não của mệ đồ lui đồ tới trông giống như mấy con giun, con sán, còn não tụi bây trơn một vòng tuyệt đẹp như ri, thầy nghi là phải rồi, còn chi mà thắc mắc".
..
Đông qua, Hè lại đến, cũng 12C1, vì là năm cuối nên thầy cô nào cũng phải ráng dạy để cho kịp chương trình thi.  Bữa nọ, gần nghỉ hè, trưa trưa tụi tui ở lại lớp để chờ buổi chiều có hai giờ Triết Luận lý  ( Ban C, Triết có ba môn : Tâm lý, Luận lý, và Đạo đức ) của thầy N. V. U.  Giờ Triết Luận lý nầy phải nói là nó khô khan, và ngán như cơm nếp, lại học vào buổi trưa hè, mặc dầu ông thầy trẻ và đẹp trai như tài tử Hollywood.  Lúc đó trời nắng gắt , tụi tui chờ thầy gần cả tiếng đồng hồ vẫn không thấy thầy đến.  Một đứa lên tiếng " chắc thầy đi chơi với bồ về không kịp rồi ", đứa khác rủ rê " thôi đi về tụi bây,  bữa ni Châu Tinh chiếu phim hay lắm ".  Tỉnh cờ con M. chạy vô la lên " bây ơi, tau thấy thầy U. đang bay vô tới cột cờ rồi ".  Thế là một "siêu nhân" khác bày trò " ê, tụi bây đóng cửa lại hết, lẹ lên, chuyến nầy cho thầy ... đứng ngoài chơi ".  Cả lớp đồng lòng, tất cả cửa sổ và cửa lớn được đóng kín, cả bọn ngồi im thin thít... chờ.  Con N. rón rén hé mắt nhìn ra ngoài nói lớn " ê, rồi rồi, sắp vô tới nơi rồi ", tụi tui càng im hơn nữa, mắt lim dim như các thiền sư trong giờ tọa thiền, một con muỗi bay qua chắc cũng nghe.  Và rồi có tiếng đấm mạnh ở cửa lớn, " mở cửa ", im lặng, xong qua cửa sổ, rầm rầm, " mấy chị mở cửa mau ", vẫn im lặng, một thứ im lặng khó hiểu.  Sau đó " mấy chị có mở cửa không, tui lên báo bà Giám học bây giờ."  Nghe đến bà Giám học, tụi tui hoảng hồn và đành phải mở cửa cho thầy vô.  Thầy nghiêm giọng hỏi " ai, ai cầm đầu chuyện nầy? "  Cả lớp đều ngồi khoanh tay, nhìn lên bảng, những đôi mắt ngơ ngác, tròn xoe, ngây thơ ... "âu yếm nhìn thầy" một cách ngoan ngoãn, như không có chuyện gì xảy ra.  Và thế là sau một... tiếng thở dài... thôi các chị mở sách ra, trang...
...
Bây giờ nghĩ lại tui thấy hối hận quá chừng.  Nói thật ra, tuổi trẻ thích phá phách, nghịch ngợm, chứ hồi đó tụi tui không có ác ý gì với thầy hết, ( thầy nào tụi tui cũng kính trọng giống nhau ).  Nói theo kiểu Triết Tâm lý thì đó là một trong những xu hướng, "xu hướng ức chế", vì được sống với những " bàn tay sắt bọc nhung " của Huế đô cổ kính, nên lâu lâu được dịp là tụi tui làm một cuộc " cách mạng vô sản " vậy thôi.
..
Bạn tui như vậy đó, những con bạn phá như ma, nghịch như quỷ, nhưng cũng hiền như Bụt, có từ tâm giúp đỡ, che chở cho bạn bè.  Nói chuyện phá tự nhiên tui nhớ tới con L., nó ngồi cạnh HMT.  Mỗi giờ Pháp văn thầy Âu, sau khi học trò vào lớp xong là thầy điểm danh, thầy gọi đến tên nó NTL mười bữa như một, nó đều ngồi thụp xuống núp dưới bàn và hô absent, thầy thì cứ NTL ở đâu, lát sau nó ngồi lên và cười hì hì.  Nó chuyên mặc áo dài lụa màu trắng ngà, mỗi khi trời mưa, tay xách cây dù cán dài, đi vô lớp, nhìn nghinh nghinh, lưng nó khòm khòm cho nên tụi tui cho nó cái "nick name" là "cụ Lý" .  "Bây coi, cụ Lý mới đi dự hội làng về".  Tụi nó cười ngất, con L. quay lại, không hiểu gì, cũng gật gật đầu, cười cười thật giống hệt cụ Lý năm nào, càng làm cho tụi nó cười đến chảy cả nước mắt, nước mũi.
..
"Nhắm mắt cho tôi tìm một thoáng hương xưa, cho tôi về đường cũ nên thơ, cho tôi gặp người xưa ước mơ... ". Hương xưa nay đã tàn phai, đường cũ còn đâu tên gọi, bạn bè mỗi đứa một phương, còn lại chỉ mình tôi lang thang, chân bước trên những chiếc lá vàng ở xứ người mà gởi hồn về chốn cũ.   HMT là cái bến bình yên cho tui trốn thoát dòng sông đời đầy sóng gió, bất an.  Gần nửa thế kỷ trôi qua, giờ đây mới thấy những ngày còn ngồi chung với nhau dưới mái trường xưa là quý.  Một thuở yêu thương, một đời tiếc nuối.

....
TÔN NỮ QUỲNH DIÊU (ĐK 71).

Một chuyến đi

TẠP BÚT CỦA LÊ THỊ CHÂN-TÚ (ĐK67, B3) 

.

.

SÔNG HƯƠNG

(Tranh lụa Hoàng Ngọc Ấn, ĐK67)

..

.

MỘT CHUYẾN ĐI

...

Quẩn quanh trong thành phố mãi cũng buồn. Tôi khao khát một chuyến đi. Chỉ cần một chuyến đi, cho dù dài hay ngắn, xa hay gần. Một chuyến đi có ý nghĩa làm mới cuộc sống đơn điệu, một ngày như mọi ngày. Thì vừa lúc có cuộc họp mặt trường cũ. Năm nay, là một chuyến dã ngoại tắm biển tại xã Vinh Thanh và tham quan "thành phố ma An Bằng". Là người địa phương và nghe nhiều trên phương tiện truyền thông nhưng một số trong chúng tôi chưa ai đến đó nên cũng háo hức lắm.

.

Xe rời quốc lộ, bon bon trên con đường rải nhựa mới tinh viền hai hàng dương thẳng tắp. Cảnh vật trôi nhanh ngoài cửa xe. Bầy vịt đồng tung tăng trên đầm nước tỉnh lặng, những ngôi nhà mới khang trang  mọc lên trên bãi cát trắng, quán xá hai bên đường đông vui, nhộn nhịp. Con đường như mạch máu trên cơ thể đang hồi sinh, bừng bừng sức sống....Càng gần nơi đến, sự đổi thay càng mạnh mẽ. Một khu phố mới xuất hiện một cách thần kỳ trên vùng cát của một làng quê nghèo. Những ngôi nhà mới toanh như vừa đi ra từ truyện cổ tích. Chúng không mang dấu ấn kiến trúc riêng. Nhà nào cũng na ná giống nhau ở cái vẻ bề thế, đồ sộ, kiếu dáng cầu kỳ, xếp hàng, ưỡn người ra cố khoe hết tiềm lực vật chất và thị hiếu thẩm mỹ của chủ nhân nó. Đôi lúc, người tham quan ngạc nhiên khi bắt gặp những ngôi biệt thự xinh xắn. Mái ngói lô xô, cái màu xám sáng thanh nhã và rất thời trang giữa những khu vườn có tường cao, rào kín. Những non bộ cở lớn, những gốc kiểng cổ thụ mà mỗi cây giá cũng vài trăm triệu. Điểm thêm những ga-ra với những chiếc ô-tô đời mới. Nhà cửa như thế thì những khu quy hoạch mới ở thành phố cũng thua.

.

Xe lướt qua.....Phía sau khu dân cư và dạt ra hai bên, không xa lắm là một vùng lăng mộ. Cũng có chỗ lăng mộ xen kẻ với nhà dân. Kể như người sống và người chết chen chúc. Lăng mộ nối nhau san sát trên một vùng rộng lớn. Đồng loạt, mới toanh.....Những trụ biểu ngất ngưởng, những bình phong cở đại tỉa tót cầu kì. Đủ cả long, lân, quy, phụng, khảm sành, sứ sáng choang. Nghĩa trang ở đây xây cất một cách tự phát, không theo một quy hoạch nào. Hoành tráng và đồ sộ thực đấy vì cái giá tiền tỷ là phổ biến nhưng thiếu hẳn màu xanh của cây cỏ, lố nhố, trơ trụi giữ một vùng cát bỏng.

.

Thời gian trước, đây là một vùng quê nghèo. Nhiều người vượt biên qua bên kia, làm ăn khấm khá gửi tiền về làm thay đổi diện mạo của một làng chài ven biển. Xây lăng, đắp mộ để tỏ lòng hiếu thảo với tổ tiên là nét đẹp đạo lý có tính truyền thống của người Việt. Nhưng cái gì thái quá cũng phản tác dụng. Có cần phải xa hoa đến thế không? Với những lăng mộ nguy nga như thế giữa những người thân, linh hồn người chết mãi vướng víu với niềm vui trần thế, làm sao siêu thoát được?

.

Không ai chủ động cách thế xuất hiện trên cõi đời, thì ở một số người cũng chủ động được cách ra đi như ý mình mong muốn. Victor Huygo, sau khi đạt đến tột đỉnh vinh quang của một đời cầm bút đã viết di chúc để lại 40.000 quan cho người nghèo và muốn dược chôn trong áo quan của một người nghèo. L-Tolstoi, bá tước và là cây đại thụ của văn học cổ điển Nga thế kỷ 19. Mộ của ông ở trang ấp Yasnaya Polyana như mộ của bất cứ một nông dân Nga nào. "Mùa xuân đầy cỏ và hoa. Mùa đông phủ tuyết." Đúng như tâm nguyện của ông lúc sinh thời. Một số người nổi tiếng lại muốn tro bụi của mình để gió cuốn đi giữa mênh mông của biển rộng, sông dài. Hình như, ở những tâm hồn lớn, sau khi đã chắt lọc hết tinh tuý của đời mình để lại. Họ ra đi. Như hạt muối tan trong nước. Nhẹ nhàng, thanh thản....

.

Chúng tôi nghỉ ngơi trong một quán nhỏ núp dưới rặng dương. Quán tuyềnh toàng, thưa thớt khách vì ở đây xa thành phố và không phải là ngày nghỉ. Tôi duỗi mình vào lưng ghế, tận hưởng... Nắng chan hoà, gió mơn man và khoảng xanh lồng lộng ngoài kia không gì ngăn tầm mắt....Chỉ thế thôi, đủ làm nên giá trị của cả một chuyến đi.

.

Thơ thẩn hồi lâu trên bãi tắm vắng người.. Những chiếc thuyền trườn trên bãi cát, khoan  đầy ắp đồ dùng đi biển, tanh nồng mùi vị đại dương. Những người đàn ông vạm vỡ, da màu đồng hun, vừa kiểm tra lưới vừa trao đổi công việc. Những người đàn bà bế con đứng bên góp chuyện. Đây là những thuyền câu cá nục, đánh bắt trong đêm và về bãi cho kịp buổi chợ sáng. Những đứa trẻ tung tăng trên bãi cát, đùa giởn với những con diều no gió. Một đoàn xe bò, kéo theo những chiếc hộc lớn chở cát nước ngọt, nối đuôi nhau, chầm chậm sát mé nước trong bóng hoàng hôn. Mặt trời rơi xuống phía sau hàng dương....Ánh vàng còn rớt lại hắt xuống mặt biển....Rồi nắng nhạt dần.....Bóng những chiếc thuyền nhấp nhô ngoài kia như xa dần, nhoè đi, loáng thoáng trong sương chiều buông xuống....

.

Chỉ là một chuyến đi ngắn nhưng cũng có cái để nhìn, để xem, để lắng nghe và suy ngẫm. Mừng vui vì sự thay da, đổi thịt của một vùng quê nghèo. Nhưng đọng lại và gây ấn tượng nhất không phải là vẻ huy hoàng, đồ sộ của  "thành phố lăng" một thời xôn xao dư luận, mà là vẻ đẹp của bức tranh làng quê vùng biển. Giản dị mà phập phồng hơi thở cuộc sống.

.

Lê Thị Chân-Tú  ĐK67

6-2-2012..........

nụ cười rưng rưng

Tin buồn:

Nhà văn VÕ HỒNG (1921-2013) vừa mới tạ thế vào ngày hôm qua 31- 3- 2013 tại Nha Trang, Việt Nam, hưởng thọ 93 tuổi.
Nhà văn Võ Hồng cũng nguyên là Giáo sư Trung Học tại Nha Trang trước năm 1975 và rất được đồng nghiệp cũng như học trò nhiều thế hệ tại đó thương yêu kính nể.  Blog ĐK67 xin thành kính chia buồn cùng Tang Quyến.
...

..

.

......

NỤ CƯỜI RƯNG RƯNG

..

TÁC GIẢ: VÕ HỒNG (1921-2013)

..

Ngày 1 tháng 6 cây phượng trước sân trường nở những đóa hoa đầu tiên, rực rỡ như những nụ cười màu đỏ. Thật không ai ngờ một cây phượng lại có thể ra hoa sớm như vậy. Nó mới lên được một tuổi rưỡi thôi, chính tay thầy Hiệu trưởng trồng vàp mùa Ðông năm 1975 và tự tay thầy tưới nước hàng ngày. Và ngày nay mới đầu Hè 77.

...

Hoa phượng là báo hiệu của mùa Hè, mùa chia tay.
Hồi học lớp 5, lớp 6, lớp 7, lớp 8 mỗi năm chúng tôi nhắc lại nhận xét đó một lần khi trao cho nhau quyển lưu bút. Thực tế thì hồi đó chúng tôi chỉ nói theo thói quen, một thứ sáo ngữ, một lối thậm xưng. Phải sang đến lớp 9 chúng tôi mới cảm thấy thật sự bâng khuâng khi nghĩ rằng sau mùa Hè chúng tôi phải phân tán mỗi đứa một nơi. Cỡ 30 đứa có thể đậu vào lớp 10. Chia ra các Ban, chia ra các lớp thì hy vọng có chừng 4-5 đứa được ngồi học chung một lớp, gặp mặt nhau hàng ngày và thỉnh thoảng nhắc lại chuyện của những đứa vắng mặt. Những đứa vắng mặt thì hoặc đi học ngành nghề hoặc ở nhà giúp tay cha mẹ. Ừ, phải chi đóa phượng đầu tiên nở vào ngày 31 tháng 5 thì hay biết mấy. Chúng tôi sẽ hãnh diện bảo rằng hoa nở vì chúng tôi, lớp cuối cấp đầu tiên của Trường, ra đi có hoa phượng tiễn chân.
Cây hoa năm nay chỉ ra được ba chùm. Nó hãy còn nhỏ. Hè sang năm ắt là số chùm sẽ tăng lên gấp năm gấp bảy, hoa sẽ nở sớm hơn vì cây có đủ sinh lực và có thêm kinh nghiệm.
Tôi đứng lặng nhìn hoa, lòng chợt vui chợt buồn. Các cửa phòng học đóng kín im ỉm và hành lang vắng lặng heo hút không người. Chỉ có văn phòng mở cửa. Các thầy cô đã đi nghỉ phép, kể từ hôm nay, nghỉ trọn một tháng. Cô Long Ái, cô Dung, cô Hà, bác Khánh ngồi trước những chồng hồ sơ. Cô Kim Hoàng, cô Ngọc Mai, giáo viên trực nhật ngồi trước những cuốn sách. Hội trường rộng mênh mông và có tiếng chim lảnh lót trên những cành keo rậm lá. Tôi nhìn bầu trời xanh cao, nơi đó một con diều giấy đứng im, đôi tua dài uốn lượn lăn tăn theo gió.

..

Mới ngày nào tôi được phân phối về học trường này, tính đến nay là hai năm tròn. Ban đầu nhìn mặt mũi nó mà chán quá. Trông như cái kho thóc gạo kéo dài, mái tôn nhiều mảnh rỉ sét. Cột sắt gầy gò. Không có nổi một cái cửa lá sách, mà chỉ toàn những cánh cửa đóng bằng ván bổ. Nền thấp ngang mặt sân rải sỏi. Tôi ghét luôn cả dãy bông giấy nở lòe loẹt những chùm bông đỏ trước hiên. Trang sức rẻ tiền! Thà cứ để trần trụi, còn bày vẽ hoa hoè hoa sói! Vâng, tôi đã thật tàn nhẫn khi đem "nó" so sánh với những trường có lầu 3, lầu 4, có cửa sổ lắp toàn kính, có nền lát gạch hoa, có lối đi rộng tráng xi măng, có nhà để xe, có sân bóng chuyền bóng đá. Tôi đã học lớp đệ Thất và đệ Lục ở một trường sang trọng như vậy. Nhưng sau chừng vài tháng, khi chơi quen bạn, khi học quen thầy, chúng tôi quên lần lần những xấu xí, những bất tiện. Ngược lại, mỗi ngày phát hiện thêm ưu điểm và tiện lợi: nền thấp thì đi khỏi vấp, khỏi leo bực tam cấp mỏi chân. Con Yến nói đùa tàn bạo:

..

- Trường mình tiện lợi quá há? Ðứa nào làm biếng bước đi thì cứ nằm lăn từ cổng lăn tuốt vô lớp, lăn tới bàn học, chỗ ngồi.

..

Chúng tôi cứ cười theo con Yến nhưng chúng tôi không thể không công nhận rằng trường có cầu thang thì đẹp nhưng mỗi lần lên xuống phải nín thở để đỡ hít bụi. Còn trường chúng tôi vô lớp ra lớp nhanh, vù một cái là đã lọt tới sân, tha hồ nhảy chạy, đón ánh nắng và gió. Lắm đứa tự do quá đà, đến giờ chơi, thót ra cửa sổ cho mau hơn nữa, nhưng đã có đội Trực mời gấp lên văn phòng nhận phạt.

..

Qua sáu tháng hay một năm, chúng tôi yêu trường hồi nào không biết, yêu hàng dừa chẳng mấy khi xây trái, yêu từng viên đá gốc cây, yêu cái giếng với tiếng gàu thả bõm xuống mặt nước, yêu cả xác bông giấy rơi vung vãi trên hiên vào những buổi chiều nắng dọi, gió lùa. Khi có Tình Yêu trong mắt thì cũng cảnh vật đó mà ta nhìn thấy khác. Những bụi bông giấy không còn vô duyên nữa. Chúng che ánh nắng buổi chiều không cho dọi vào phòng học. Có bức sáo che nắng nào đẹp hơn, sinh động hơn, làm êm vui mắt hơn những cành hoa có màu đỏ rực đó không? Những chùm hoa tươi tắn chuyền niềm vui háo hức như cũng mừng đón chúng tôi mỗi sáng gặp mặt. Một hôm bác Cai ngẫu nhiên cho biết dãy bông giấy này do chính tay thầy Hiệu trưởng trồng cách nay 18 năm, hồi đó thầy còn làm giáo viên. Thấy hiên trường trơ trụi nắng dọi tràn vào đầy lớp, hại mắt học sinh, thầy tự tay đem bông giấy tới trồng. Bây giờ thì gốc cây đã to bằng cổ chân chúng tôi, vặn vẹo sù sì và da mốc đen màu cổ thụ. Cây keo trong sân xanh mát quanh năm, dãy me tây hoa màu hồng phấn rập rình trên tầng lá đan dày, cây phi lao nghiêm nghị đứng giống một nhà quí tộc mặc bộ áo màu tối... tất cả những cây ấy đâu phải ngôi trường 3-4 tầng lầu nào cũng có ?

..

Vì tình yêu, chúng tôi đua nhau làm cho trường thêm đẹp: trồng nhiều hoa trước lớp, trang hoàng cho phòng học khang trang, làm vườn sinh vật, làm sân thể dục, tự tay sửa chữa bàn ghế, bắt điện, quét dọn hàng ngày, làm vệ sinh toàn diện hàng tuần. Như đứa trẻ nghèo yêu ngôi nhà tranh của cha mẹ. Nhớ lời thầy hiệu trưởng nói, khi đoán biết tâm lý chúng tôi trong những ngày đầu :

- Khi không có cái mình yêu thích, hãy yêu thích cái mình có. ...

Chúng tôi không còn phân biệt nền lát gạch hoa hay nền tráng xi măng, phòng họp có ghế bành hay chỉ bàn gỗ đơn sơ. Chúng tôi chỉ thấy rằng nơi đây chúng tôi có tình thương yêu đùm bọc, của bạn của thầy, nơi đây chúng tôi học, hiểu và giỏi như mọi trường khác, nơi đây chúng tôi tạo những kỷ niệm, đặc biệt là chỉ đẹp và chỉ lưu luyến đối với chúng tôi thôi. Qua những lúc vui và buồn, khi thành công và khi thất bại, chúng tôi cảm thấy như được cột nối vào nhau bằng một sợi dây tình cảm vô hình. Mỗi khi nghe có người nhắc đến tên trường phổ thông cấp 2 Tân Lập là chúng tôi hồi hộp như chợt nghe ai gọi đúng tên mình.

..

Vậy mà bây giờ tôi phải xa trường! Những em lớp 8, ba tháng sau sẽ tiến lên thay thế chúng tôi để làm anh cả, chị lớn. Một dãy dài học sinh lớp 6 sẽ cuồn cuộn chảy từ cổng vào khán đài trong ngày khai giảng năm học mới, lấp vào chỗ trống do chúng tôi ra đi để lại. Tự nhiên tôi bùi ngùi đưa mắt nhìn dãy hành lang vắng lặng, nhìn dãy bồn hoa đang bắt đầu thiếu bàn tay săn sóc. Nhìn lên chùm hoa phượng, nhìn giây lâu, tôi cảm thấy những nụ cười màu đỏ như đang chuyển dần thành niềm lưu luyến rưng rưng.

..

Tác giả: VÕ HỒNG

..